Bodemverontreiniging bij de Mergelkade
Sinds 2018 werd bij de Staalhaven, aan de Mergelkade, circa 835.000 ton staalslakken opgeslagen. De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG) heeft hier in juni 2024 een grondwateronderzoek laten uitvoeren. Hieruit is gebleken dat het grondwater is verontreinigd, waarbij het vermoeden is ontstaan dat de staalslakken hiervan de oorzaak zijn. Staalslakken kunnen namelijk uitlogen wanneer ze in contact komen met water. Schadelijke stoffen, waaronder zware metalen, kunnen daarbij in de bodem terechtkomen.
Staalslakken verwijderd
Tata Steel heeft daarop de opdracht gekregen de opslag te beëindigen en de staalslakken voor 1 november 2025 af te voeren, zodat bodemonderzoek en eventuele sanering mogelijk worden. Als het bedrijf deze deadline niet zou halen, zou de Omgevingsdienst alsnog een handhavingsmaatregel kunnen opleggen. Tata Steel heeft de staalslakken vervolgens deels afgevoerd naar de Baltische staten en deels verplaatst naar Pelt & Hooykaas, waar tijdelijke opslag is toegestaan.
Begin november heeft de Omgevingsdienst geconstateerd dat de afgesproken deadline is gehaald: de staalslakken zijn verwijderd. Wat overblijft, is een funderingslaag: een harde, verdichte laag van staalslakken en slakkenzand. Ook deze laag moet worden afgevoerd. Tata Steel is inmiddels gestart met deze werkzaamheden.
Saneringsplan
Nu de staalslakken zijn verwijderd heeft het bedrijf vanaf 1 november 2025 uiterlijk vier maanden de tijd om een bodemonderzoek, saneringsonderzoek en saneringsplan op te stellen en in te dienen bij de Omgevingsdienst. De Omgevingsdienst zal dit plan vervolgens beoordelen. Na goedkeuring moet Tata Steel dit plan uitvoeren.
Wat zijn staalslakken?
Staalslakken zijn een bijproduct van de staalproductie en ontstaan bij de bewerking van vloeibaar ruwijzer naar vloeibaar staal. Tot voor kort werden staalslakken op grote schaal gebruikt als bouwstof in de weg- en waterbouw, bijvoorbeeld als ondergrond voor wegen. Wanneer staalslakken langdurig in contact komen met water, kunnen ze uitlogen: schadelijke stoffen zoals zware metalen kunnen dan in de bodem en het grondwater terechtkomen.
Op 1 januari 2024 hebben de acht gemeenten in het werkgebied van de OD NZKG, op advies van de OD NZKG, een meldplicht voor de toepassing van staalslakken ingevoerd. Dit betekent dat iedere toepasser van staalslakken verplicht is dit vooraf bij deze gemeenten te melden. Hierdoor krijgt de OD NZKG beter zicht op waar en hoe staalslakken worden toegepast, zodat gerichte handhaving mogelijk is.
Op 23 juli 2025 heeft het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat een tijdelijk staalslakkenverbod ingevoerd voor het hele land. Dit verbod geldt voor toepassingen op land van niet-vormgegeven bouwstoffen in lagen van meer dan een halve meter dik, en met meer dan 20% staalslakken, vanwege de daaraan verbonden risico’s. Voor meer informatie: Tijdelijke regeling verbod en vergunningplicht toepassing LD- en ELO-staalslak | Informatiepunt Leefomgeving.