Bodemverontreiniging bij de Mergelkade
Sinds 2018 werd bij de Staalhaven aan de Mergelkade ongeveer 835.000 ton staalslakken opgeslagen. In juni 2024 heeft de Omgevingsdienst hier grondwateronderzoek laten uitvoeren. Uit dit onderzoek bleek dat de bodem en het grondwater zijn verontreinigd als gevolg van de opslag van staalslakken. Staalslakken kunnen uitlogen wanneer zij in contact komen met water. Daarbij kunnen schadelijke stoffen, waaronder vanadium en chroom, in de bodem en het grondwater terechtkomen.
Tata Steel heeft daarop opdracht gekregen de opslag te beëindigen en de staalslakken vóór 1 november 2025 af te voeren. Het bedrijf heeft de staalslakken vervolgens deels afgevoerd naar de Baltische Staten en deels verplaatst naar Pelt & Hooykaas, waar tijdelijke opslag is toegestaan. Wat achterbleef was een laag staalslakken en slakkenzand dat door het gewicht van de bovenliggende staalslakken is ingeklonken. Deze verharde laag moet ook volledig worden verwijderd.
Saneringsplan
Na het verwijderen van de staalslakken moest Tata Steel bodemonderzoek en saneringsonderzoek uitvoeren en een saneringsplan opstellen. Deze documenten zijn vervolgens bij de Omgevingsdienst ingediend.
In het saneringsplan staat beschreven hoe het bedrijf de bodemverontreiniging gaat aanpakken. Tata Steel wil een groot deel van de verontreinigde grond afgraven en afvoeren. Daarna wordt de locatie aangevuld met schone grond of schoon zand. Ook neemt het bedrijf maatregelen om vanadium in het grondwater vast te leggen en verdere verspreiding tegen te gaan.
Uitvoering en toezicht
De Omgevingsdienst heeft de onderzoeken en het saneringsplan beoordeeld en goedgekeurd. Daarbij is gekeken of de aanpak voldoet aan wet- en regelgeving, de verontreiniging voldoende wordt aanpakt en uitvoerbaar is. Ook zijn de effecten van verschillende saneringsmethoden op het milieu meegewogen.
Na beoordeling van het plan heeft de Omgevingsdienst een aanwijzingsbeschikking afgegeven. Hierin staan onder meer eisen voor de uitvoering van de sanering, de monitoring en rapportage van de resultaten.
Tata Steel moet nu overgaan tot uitvoering van de sanering. Tata Steel is daarbij verplicht de Omgevingsdienst op de hoogte te houden van de voortgang van de werkzaamheden en de resultaten van de monitoring. Het bedrijf moet daarbij onder andere gegevens aanleveren over vanadium, chroom en de zuurgraad van het grondwater. De monitoring loopt in ieder geval meerdere jaren door, zodat kan worden vastgesteld of de maatregelen het gewenste resultaat hebben.
Wat zijn staalslakken?
Staalslakken zijn een bijproduct van de staalproductie en ontstaan bij de bewerking van vloeibaar ruwijzer naar vloeibaar staal. Eerder werden staalslakken op grote schaal gebruikt als bouwstof in de weg- en waterbouw, bijvoorbeeld als ondergrond voor wegen. Wanneer staalslakken langdurig in contact komen met water, kunnen ze uitlogen: schadelijke stoffen zoals zware metalen kunnen dan in de bodem en het grondwater terechtkomen.
Op 1 januari 2024 hebben de acht gemeenten in het werkgebied van de Omgevingsdienst, op advies van de Omgevingsdienst, een meldplicht voor de toepassing van staalslakken ingevoerd. Dit betekent dat iedere toepasser van staalslakken verplicht is dit vooraf bij deze gemeenten te melden. Hierdoor krijgt de Omgevingsdienst beter zicht op waar en hoe staalslakken worden toegepast, zodat gerichte handhaving mogelijk is.
Op 23 juli 2025 heeft het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat een tijdelijk staalslakkenverbod ingevoerd voor het hele land. Dit verbod geldt voor toepassingen op land van niet-vormgegeven bouwstoffen in lagen van meer dan een halve meter dik, en met meer dan 20% staalslakken, vanwege de daaraan verbonden risico’s. Voor meer informatie: Tijdelijke regeling verbod en vergunningplicht toepassing LD- en ELO-staalslak | Informatiepunt Leefomgeving.