Handhaving: sanctioneren of gedogen?

De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied controleert of bedrijven zich aan de regels houden. Daarbij kijken we vooral naar milieu, veiligheid, gezondheid en duurzaamheid. Een bedrijf dat zich niet aan de regels houdt, is in overtreding. Handhaving betekent dat we optreden tegen zo’n overtreding. Dat kan op twee manieren: sanctioneren (bestraffen) of gedogen (toestaan onder voorwaarden).

Sanctioneren: we grijpen in bij overtredingen

Bij een overtreding kijken we eerst naar de ernst en het risico. We volgen landelijke afspraken:

De maatregelen die we nemen zijn in de meeste gevallen gebaseerd op het bestuursrecht. Het doel is de overtredingen zo snel mogelijk te herstellen.

Is er direct gevaar? Dan grijpen we meteen in, bijvoorbeeld door het werk stil te leggen of noodmaatregelen te eisen. Meestal krijgen overtreders eerst een waarschuwing. Levert dat onvoldoende op, dan volgt vaak een Last Onder Dwangsom (LOD).

Zo werkt een Last Onder Dwangsom

Een Last Onder Dwangsom is een maatregel die bedoeld is om bedrijven in beweging te krijgen. Daarom is een LOD meestal hoger dan wat het zou kosten om de overtreding te verhelpen. De LOD wordt vaak geïnd in delen, waarbij steeds bij iedere volgende overtreding een deel wordt ‘verbeurd’ (ingevorderd). Een LOD van € 10.000,- kan bijvoorbeeld worden ingevorderd in vier delen van € 2.500,-.

Is de hele LOD geïnd, maar is het probleem nog steeds niet opgelost? Dan kan de Omgevingsdienst vervolgmaatregelen nemen, zoals bijvoorbeeld een volgende, hogere LOD. In extreme gevallen kan de Omgevingsdienst zelfs kiezen voor bestuursdwang. Daarbij gaat de overheid zelf tot actie over, bijvoorbeeld door activiteiten te laten stilleggen.

Gedogen: tijdelijk toestaan onder voorwaarden

Gedogen betekent dat we een overtreding tijdelijk toestaan. Dit gebeurt alleen in uitzonderlijke gevallen, bijvoorbeeld:

  • Als er concreet zicht is op legalisatie (de situatie wordt binnenkort legaal).
  • Bij overgangssituaties of bedrijfsverplaatsingen.
  • Bij experimenten of tijdelijke situaties.
  • Bij overmacht.
  • Als handhaven onevenredig zwaar zou zijn.

Gedogen kan actief (met duidelijke afspraken en voorwaarden) of passief (stilzwijgend, zonder formele beslissing). Actief gedogen gebeurt altijd na een zorgvuldige afweging en in overleg met het bevoegd gezag.

Kiezen tussen risico’s en redelijkheid

De Omgevingsdienst kiest tussen sanctioneren en gedogen op basis van risico’s, mogelijkheden voor herstel en redelijkheid. Bij gevaar grijpen we direct in. Gedogen doen we alleen tijdelijk en onder strikte voorwaarden.