Veelgestelde vragen bewonersbijeenkomst ICL

Sinds 2020 onderzoekt de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied de mogelijkheden om de vergunning van ICL aan te passen. Dit heeft vertraging opgelopen door een aantal factoren: een mogelijke verhuizing van ICL, een eigen voorstel van het bedrijf voor aanpassing van de vergunning dat niet is goedgekeurd, en veranderingen in wet- en regelgeving, zoals de Omgevingswet en het vernieuwde geurbeleid. Daarnaast moet voor de aanpassing (‘actualisatie’) van een vergunning veel informatie worden verzameld en moet het ook juridisch zeer zorgvuldig worden bekeken.

Zodra het ontwerpbesluit 31 oktober af is, kan iedereen het via deze website inzien en kunnen alle belanghebbenden (waaronder omwonenden en het bedrijf) binnen zes weken inspreken door een zienswijze in te dienen.

De vergunning van bedrijven als ICL heeft veel verschillende componenten. Bij de bewonersbijeenkomst heeft de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied besloten vooral in te gaan op de onderdelen die merkbaar effect hebben op de omgeving van ICL, namelijk geur en zoutzuur. De overige onderdelen van de vergunning zijn ook belangrijk, maar gaan niet over zaken waar de omgeving op dit moment (veel) last van heeft. Als er vragen zijn over andere onderdelen van de vergunning, dan is de Omgevingsdienst zeker bereid daar nadere toelichting op te geven. De hele vergunning ligt vanaf 31 oktober 2025 zes weken lang ter inzage.

Het ontwerpbesluit over de aangepaste (‘geactualiseerde’) vergunning is vanaf 31 oktober 2025 zes weken lang in te zien via de website van de OD NZKG. Tijdens die zes weken kunnen alle partijen die daar belang bij hebben er hun mening over geven door een zogenaamde zienswijze in te dienen. Na die zes weken beoordeelt en verwerkt de OD NZKG alle binnengekomen zienswijzen. De verwachting dat het definitieve besluit eind januari 2026 wordt gepubliceerd, maar dit is afhankelijk van het aantal te verwerken zienswijzen. Dan gaat het besluit ook direct in

Alle belanghebbenden, dus zowel omwonenden als ICL, mogen hun mening geven door een zienswijze in te dienen op het conceptbesluit. Daarna wordt het definitieve besluit genomen. Belanghebbenden kunnen dan nog binnen zes weken bij de rechtbank in beroep gaan tegen het definitieve besluit. Zo’n beroepszaak kan zeker een jaar duren, maar ondertussen is het besluit wel van kracht (tenzij de rechtbank zou beslissen dat er goede redenen zijn om het besluit tijdelijk op te schorten). Het besluit zou dan in theorie alleen nog met terugwerkende kracht door de rechtbank kunnen worden ingetrokken.

Nee. ICL weet dat de waarden die de OD NZKG zal opnemen in de nieuwe vergunning gebaseerd zijn op de Europese voorschriften voor het gebruik van Best Beschikbare Technieken (BBT’s). De OD NZKG heeft al bij ICL aangegeven wat dat betekent voor de waarden die in de vergunning worden opgenomen. Niets staat het bedrijf in de weg nu al aan de slag te gaan om maatregelen te nemen die ervoor zorgen dat die waarden worden gehaald.

De OD NZKG beoordeelt de uitstoot. De norm die daarvoor is opgenomen in de vergunning, is gebaseerd op wat volgens de Europese regels haalbaar moet zijn bij gebruik van de best beschikbare technieken. Als het bedrijf andere technieken wil toepassen om die normen te halen of zelfs verder te gaan dan dat, dan staat ze dat vrij.

In de vergunning is voor de emissie naar de lucht voor elke stof (waaronder geur en zoutzuur) één norm opgenomen die geldt voor alle uren van de dag en alle dagen van de week. Daarbij is rekening gehouden met het feit dat omstandigheden kunnen verschillen, niet alleen overdag en ’s nachts, maar bijvoorbeeld ook per seizoen

In de vernieuwde vergunning staat dat ICL, vanaf het moment dat de vergunning ingaat, binnen zes maanden aan de nieuwe geurnorm moet voldoen. Dat is volgens ICL zelf ook haalbaar. De OD NZKG kijkt wat ICL doet om het gestelde doel te halen en kan eventueel ingrijpen als het bedrijf zich niet houdt aan de gestelde termijn of de andere voorwaarden in de vernieuwde vergunning.

Geuroverlast is een lastig onderwerp, omdat heel moeilijk objectief vast te stellen is welke geur wanneer overlast veroorzaakt. Dat maakt het ingewikkeld er regels aan te verbinden. Voor geuroverlast bij kunstmestfabrieken bestaan geen landelijke of Europese normen. Sinds 1 januari 2024 (met de invoering van de Omgevingswet) is het geurbeleid gedeeltelijk aan de provincies en/of gemeentes overgelaten. Sinds december 2024 heeft de provincie Noord-Holland nieuw geurbeleid. Op basis van dat geurbeleid worden nu in de aangepaste vergunning richtlijnen voor geur opgenomen waar de fabriek aan moet voldoen.

Op basis van wat ICL ons vertelt en heeft laten zien, denkt de OD NZKG dat dit realistisch is. Daarom geven wij het bedrijf zes maanden de tijd (na de inwerkingtreding van de vergunning) om deze maatregelen door te voeren. Daarnaast blijven we er bij ICL op aandringen vaart te maken met de maatregelen en te blijven zoeken naar nieuwe mogelijkheden om de overlast nog verder terug te dringen.

Voor grote industriële bedrijven als ICL hebben Europese regels voorrang op de regels in het Bal. In die Europese regels staat dat de vergunning moet aansluiten bij de beste beschikbare technieken (BBT). Op basis van die BBT’s heeft De OD NZKG in de nieuwe vergunning de strengste grenswaarde vastgesteld die haalbaar is met de huidige installaties: 12 mg/Nm³.

Belangrijk: ICL overschrijdt nu zelfs de oude norm van 30 mg/Nm³. Als het bedrijf zich daar aan zou houden, zou de zoutzuuroverlast in de wijk grotendeels verdwijnen.

ICL is zelf verantwoordelijk voor het functioneren van hun apparatuur. Sinds 2015 is bekend dat de druppelvanger geen 100% rendement haalt, omdat ICL toen zelf heeft aangegeven dat het rendement 41% zou zijn. Met die 41% is sindsdien gerekend. Door het groeiende aantal klachten en de in 2023 geconstateerde emissieoverschrijdingen is de OD NZKG vragen gaan stellen bij het door ICL opgegeven rendement. Uit nieuwe metingen die de OD NZKG zelf heeft laten uitvoeren, bleek het rendement soms hoger, maar soms ook veel lager te liggen dan de 41% waarmee werd gerekend. Dat heeft geleid tot andere conclusies en uiteindelijk een Last Onder Dwangsom met een waarde van € 500.000,-. Inmiddels meet de OD NZKG bij iedere meting naar zoutzuur-uitstoot ook het daadwerkelijke rendement van de druppelvanger op dat moment. In de nieuwe vergunning wordt uitsluitend nog ná de druppelvanger gemeten.

De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG) heeft een LOD (Last Onder Dwangsom) opgelegd aan het bedrijf, omdat de toegestane emissievracht voor zoutzuur in de huidige vergunning wordt overschreden.

ICL moet er aantoonbaar alles aan doen om de overschrijding van de emissiegrenswaarden uit de vergunning zo snel mogelijk ongedaan te maken. Als de huidige LOD niet leidt tot verbetering bij ICL, neemt de OD NZKG een volgende handhavingstap. Ook bij deze stap worden weer de gezondheidseffecten meegewogen. De GGD adviseert de OD NZKG hierover. Bekijk het stappenplan handhaving handhavingsmogelijkheden de OD NZKG heeft.

Er circuleren hoge getallen over overschrijdingen die de OD NZKG niet kan thuisbrengen. Volgens de berekeningen van de OD NZKG wordt de (oude) vergunde norm voor zoutzuur tot circa achttien keer overschreden. Wij vertrouwen erop dat de overlast door zowel zoutzuur- als geuruitstoot aanzienlijk zal verminderen door de technische maatregelen die worden genomen op basis van de best beschikbare technieken. Het bedrijf moet voldoen aan de in de vergunning opgenomen uitstoot-normen. Die normen zijn gebaseerd op Europese regels voor de best beschikbare technieken die hier worden toegepast.

De OD NZKG controleert (vrijwel) maandelijks op zoutzuur-uitstoot. Die controles vragen ook medewerking van het bedrijf, dus worden ze aangekondigd. Onaangekondigde metingen doen we alleen als we redenen hebben te denken dat het bedrijf de metingen zou proberen te manipuleren. Op dit moment hebben we daar geen reden voor, ook niet omdat we nog steeds overtredingen constateren.

Om ICL zover te krijgen dat het bedrijf de uitstoot van zoutzuur terugdringt naar het vergunde niveau, volgt de OD NZKG de Landelijke Handhavingstrategie Omgevingrecht. Dat betekent dat we ICL eerst een waarschuwing hebben gegeven, en vervolgens een Last Onder Dwangsom (LOD) hebben opgelegd met een waarde van € 500.000,-. De waarde van die LOD wordt bepaald door de geschatte kosten van de maatregelen die ICL zou moeten nemen (de LOD kost meer dan die maatregelen) en de urgentie van het probleem voor het milieu en de gezondheid van omwonenden.

Iedere keer dat we een nieuwe overschrijding constateren, wordt een vierde deel (€ 125.000,-) van de LOD geïnd. Op dit moment beraadt de OD NZKG zich op nieuwe maatregelen die genomen kunnen worden als de LOD volledig verbeurd is (dat wil zeggen: dat de volle € 500.000,- is geïnd) en er toch weer opnieuw overschrijdingen worden geconstateerd. Die maatregelen zullen zeker zwaarder zijn dan de LOD die nu is opgelegd. Bekijk hier welke handhavingsmogelijkheden de OD NZKG heeft.

De mogelijkheden om een bedrijf stil te leggen zijn beperkt. De wetgever heeft dit besloten om de bedrijfsvoering van het bedrijf niet in gevaar te brengen. ICL moet de gelegenheid krijgen om de uitstoot binnen een redelijke termijn terug te dringen. Ook wordt meegewogen dat door de overschrijdingen van de zoutzuur-norm volgens de GGD Amsterdam geen gezondheidseffecten optreden die vragen om acute maatregelen. Om die redenen is in eerste instantie een Last Onder Dwangsom opgelegd met een waarde van € 500.000,-.

Wij verwachten dat de overlast door zowel zoutzuur- als geuruitstoot aanzienlijk zal verminderen door de technische maatregelen die worden genomen op basis van de best beschikbare technieken. Het bedrijf moet voldoen aan de in de vergunning opgenomen uitstoot-normen. Die normen zijn gebaseerd op Europese regels voor de best beschikbare technieken die hier worden toegepast.

ICL past op de drooginstallatie een techniek toe (cyclonen en gaswasser) die volgens Europese regels wordt beschouwd als best beschikbare techniek (BBT) voor een kunstmestproducerend bedrijf als ICL. Voor de betreffende installatie en de emissie van zoutzuur zijn de best beschikbare technieken en de bijbehorende emissieniveaus opgenomen in de BREF anorganische bulkchemie (BREF LVIC, 2007). De normen in de aangepaste vergunning voor ICL sluiten daarop aan.

Het is aan het bedrijf om te voldoen aan de in de vergunning gestelde normen. Als het bedrijf dat niet binnen de gestelde termijn doet, zal de OD NZKG daarop handhaven.

De toegepaste techniek (een gaswasser, waar de druppelvanger deel van uitmaakt) is volgens Europese wetgeving een zogenaamde ‘best beschikbare techniek’ (BBT). Dat neemt niet weg dat uiteindelijk niet de techniek, maar de daadwerkelijke uitstoot belangrijk is. Het gebruik van de door Europa omschreven best beschikbare techniek is dus niet voldoende: het bedrijf moet ervoor zorgen dat aan de uitstootnormen in de vergunning wordt voldaan. Die normen zijn gebaseerd op wat volgens de Europese regels haalbaar moet zijn bij gebruik van de best beschikbare techniek, maar als het bedrijf andere technieken wil toepassen om die normen te halen of zelfs verder te gaan dan dat, dan staat ze dat vrij.

Het gebruik van IJ-water is voor ICL toegestaan omdat zij hiervoor een vergunning hebben gekregen van Rijkswaterstaat. RWS heeft de effecten op het IJ-water beoordeeld.

Het beroep van ICL heeft vooralsnog géén effect op het proces: de huidige LOD staat dus en loopt door. Wel zou het kunnen zijn dat de rechtbank in de beroepszaak uiteindelijk alsnog in het voordeel van ICL beslist. In dat geval zou ICL de betaalde dwangsommen terug kunnen krijgen. Ook zou opnieuw gekeken moeten worden naar de meetmethoden van de OD NZKG, maar tegen die tijd is de nieuwe vergunning van ICL waarschijnlijk al ingegaan. Daarin is sowieso een andere meetmethode voorgeschreven.

De GGD baseert zich op hun eigen kennis van de situatie en de gegevens die zij van de OD NZKG ontvangen, waardoor zij goed kunnen bepalen hoe zij die gegevens moeten interpreteren. Voor de omgevingsdienst is de mening van de GGD daarom leidend. OD NZKG kan geen verantwoordelijkheid nemen voor uitingen van derden in de media.

Nee, voor grote industriële bedrijven als ICL wegen Europese regels zwaarder dan het Bal.

ICL heeft LOD’s opgelegd gekregen voor zoutzuuruitstoot en stofverspreiding op het terrein van de fabriek. LOD’s (Last Onder Dwangsom) zijn bedoeld om bedrijven te bewegen een einde te maken aan hun overtredingen. Daarom wordt de hoogte van LOD’s bepaald door de kosten die gemaakt zouden moeten worden om effectieve maatregelen te nemen (de LOD is duurder). Als dat niet voldoende is, biedt het bestuursrecht diverse strengere mogelijkheden om te handhaven die beschreven zijn in de Landelijk Handhavingsstrategie Omgevingsrecht. Bekijk hier welke handhavingsmogelijkheden de OD NZKG heeft.

Er wordt wel degelijk direct gehandhaafd, maar de wettelijke middelen die ons daarvoor ter beschikking staan vereisen ook dat bedrijven een redelijke termijn krijgen om de veranderingen door te voeren die de overlast beperken. In tegenstelling tot het strafrecht is het bestuursrecht, waar de OD NZKG mee moet werken, niet gericht op straffen, maar op herstel. De mogelijkheden die de omgevingsdiensten hebben om bedrijven te dwingen per direct overtredingen op te lossen, zijn in die zin beperkt.

Dat is hoe de Nederlandse wet in elkaar zit: de Algemene wet bestuursrecht geeft iedereen het recht bezwaar te maken tegen een door de overheid genomen besluit.

Over de visie en bedenkingen van externe experts kan en wil de OD NZKG geen uitspraken doen. Hoewel de omgevingsdienst zeker geïnteresseerd is in de maatregelen die ICL wil gaan nemen (waar in de meeste gevallen immers ook weer een vergunning voor nodig is), geldt vóór alles dat het bedrijf ervoor moet zorgen dat het binnen de vergunde normen blijft. Daar zal de omgevingsdienst op toezien en wanneer nodig op handhaven. Wat het bedrijf doet om binnen de normen te blijven is in principe aan het bedrijf zelf.

Een LOD wordt niet gerelateerd aan de omzet van een bedrijf, maar aan de kosten die het bedrijf zou moeten maken om de overtreding te verhelpen. Het moet voor het bedrijf aantrekkelijker zijn de overtreding te verhelpen dan de dwangsom te betalen. Als dat niet voldoende is om het bedrijf in beweging te krijgen, heeft de OD NZKG de mogelijkheid zwaardere bestuursrechtelijke maatregelen op te leggen.

Conclusie GGD (06.10.25) op verzoek OD NZKG: “ICL stoot verschillende stoffen uit die al in lage concentraties stank en daaraan gerelateerde klachten zoals irritatie van ogen, neus, keel- en luchtwegen kunnen veroorzaken. ICL stoot ook HCl uit in concentraties die niet of nauwelijks te ruiken zijn, maar wel irritatieklachten kunnen veroorzaken. De uitstoot van ICL veroorzaakt geen ernstige(r) gezondheidseffecten. HCl en de meeste andere stoffen die ICL uitstoot zijn niet kankerverwekkend. De kankerverwekkende stoffen die ICL wel uitstoot, zoals benzeen, leveren geen merkbare bijdrage aan de achtergrondconcentratie. De stankoverlast en de andere klachten die de uitstoot van ICL veroorzaken zijn op zichzelf voldoende reden om maatregelen te nemen de uitstoot van ICL (fors) te verlagen. Er zijn geen gezondheidseffecten die vragen om acute maatregelen zoals het stilleggen van het bedrijf.” Bekijk de Gezondheidskundige evaluatie uitstoot ICL door de GGD.

De OD NZKG beoordeelt dit op basis van de wettelijke eisen die gelden. Soms zijn die eisen vastgelegd in wetgeving, soms in een vergunning. Alle bedrijven moeten voldoen aan de regels die voor hun activiteiten gelden. De OD NZKG houdt daar toezicht op en handhaaft als dat nodig is.

Emissiemetingen moeten voldoen aan normen die zijn opgenomen in de wet of de vergunning van het bedrijf. Wij controleren vooraf of volgens die meetnormen gemeten wordt en controleren achteraf of dat ook zo is uitgevoerd. Tijdens de emissiemetingen controleren we ook welke processen het bedrijf op dat moment heeft lopen. Al die gegevens worden meegenomen in het meetrapport.

De OD NZKG heeft gedurende dit proces voortdurend helder aangegeven welke meetrapporten er zijn en wanneer deze geopenbaard gaan worden. De omgevingsdienst gaat sowieso altijd tot openbaarmaking over als er een Woo-verzoek is over emissiegegevens, maar hecht daarbij grote

waarde aan zorgvuldigheid, zowel in het proces (eventuele zienswijzen en bezwaren van belanghebbenden) als op de inhoud.

ICL had een bezwaarprocedure aangespannen tegen de meetmethoden die door de OD NZKG zijn gebruikt voor de meetrapporten. De publicatie van het rapport, waar ICL bezwaar tegen maakte, is in eerste instantie uitgesteld tot na de uitspraak op dat bezwaar door Gedeputeerde Staten. Immers, als GS het bezwaar gegrond zou hebben verklaard, zou dat gevolgen hebben gehad voor de conclusies die aan het rapport verbonden konden worden. Dat uitstel was wettelijk toegestaan, maar niet verplicht, en is uiteindelijk heroverwogen naar aanleiding van bezwaren uit de omgeving en omdat het lang duurde voordat de uitspraak van Gedeputeerde Staten er was.

Ja, de OD NZKG spreekt ICL erop aan dat het onvoldoende heeft gedaan om aan haar zorgplicht te voldoen en de uitstoot terug te dringen. Daarnaast moet ICL simpelweg voldoen aan de normen die in de vergunning staan. De OD NZKG ziet erop toe dat het bedrijf zich daaraan houdt en treedt handhavend op als dat niet zo is. Daarnaast wijst de OD NZKG ICL ook op haar maatschappelijke verantwoordelijkheid. In de nieuwe vergunning staat onder meer dat het bedrijf onderzoek moet doen naar mogelijkheden om de uitstoot verder terug te dringen dan het bedrijf strikt genomen volgens de vergunning verplicht is.

Zodra nieuwe maatregelen zijn geïnstalleerd en in werking zijn, wordt door te meten gecontroleerd of de installaties doen wat ze moeten doen en of voldaan wordt aan de eisen in de vergunning.

Melden heeft zin. Het geeft de OD NZKG een zeer belangrijk inzicht in hoe de overlast door de omgeving wordt ervaren. Daarnaast biedt het ook extra bewijslast richting de overlastgever en een aanknopingspunt in de gesprekken die wij voeren om de overlast terug te dringen. Meerdere meldingen doen is niet altijd nodig en heeft alleen effect als er nieuwe feiten of omstandigheden te benoemen zijn. Ieder uur dezelfde melding doen heeft weinig zin. Als je een melding doet, probeer dan ook een beschrijving te geven van wat je ervaart. Wij weten dat het productieproces van ICL leidt tot langdurige overlast en dat dit geen kort moment is. Wij ervaren dit ook zo in onze eigen waarnemingen in de wijk.