Een datacenter is een beveiligd gebouw waarin computerservers staan die 24/7 verbonden zijn met het internet voor uitwisseling, opslag en verwerking van gegevens. Dit kunnen kleine datacenters zijn die bedrijven zelf beheren, maar vaak gaat het om grotere datacenters die servers verhuren of beheren voor verschillende bedrijven. Grote IT-organisaties zoals Google en Microsoft hebben overal ter wereld enorme datacenters staan van waaruit zij hun ‘cloud’ oplossingen aanbieden.

Hyperscale datacenters zijn extreem grote datacenters die veel ruimte innemen en veel energie gebruiken. De Nederlandse overheid zegt dat een datacenter een ‘hyperscale’ datacenter is als:

• het een bebouwd grondoppervlak heeft van meer dan 10 hectare én
• een elektrisch aansluitvermogen heeft van 70 MVA of meer.

Hyperscale datacenters mogen sinds 20 december 2023 nog maar op twee plaatsen in Nederland gevestigd worden:

• Agriport A7 bij Middenmeer in de gemeente Hollands Kroon in Noord-Holland
• het gebied rond de Eemshaven in de gemeente Het Hogeland in Groningen.

Deze locaties zijn gekozen omdat daar op dat moment al hyperscale datacenters gevestigd waren. Vanwege hun hoge thermische vermogen vallen hyperscale datacenters onder het bevoegd gezag van de provincie.

Er zijn 83 datacenters in Noord-Holland die geregistreerd staan bij de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied.

• Kleinere datacenters vallen onder het bevoegd gezag van de gemeente.
• Als het thermisch vermogen van de noodstroomvoorzieningen van een datacenter hoger is dan 50 Megawatt wordt het als een IPPC-installatie gezien en ligt het bevoegd gezag bij de provincie.

In de wet- en regelgeving rond datacenters kom je regelmatig drie verschillende termen tegen:

• Thermisch vermogen
• Elektrisch vermogen
• Aansluitvermogen

Thermisch vermogen

Thermisch vermogen is uitgedrukt in Megawatt (MWth). Dit is een maat die gebruikt wordt voor de warmte die stookinstallaties produceren. Datacenters hebben altijd noodstroomvoorzieningen, die meestal op diesel draaien en stookinstallaties zijn. Bedrijven met stookinstallaties met een vermogen van 50 MWth of meer vallen automatisch onder het bevoegd gezag van de provincie. Om die reden vallen datacenters met een noodstroomvoorziening van 50 MWth of meer onder provinciaal gezag.

Elektrisch vermogen

Elektrisch vermogen drukken we uit in Megawatt (MW). Deze maat gebruiken we om het daadwerkelijk elektriciteitsgebruik aan te geven. Het werkelijke gemiddelde elektriciteitsgebruik van een datacenter ligt aanzienlijk lager dan het aansluitvermogen (minder dan 50%).

Aansluitvermogen

Aansluitvermogen drukken we uit in Megavoltampère (MVA).
Datacenters vragen een maximale capaciteit aan bij de netbeheerder gebaseerd op wat zij verwachten nodig te hebben voor hun IT systemen.
Het aansluitvermogen is de maximale hoeveelheid elektriciteit die een datacenter kan afnemen. Veel gemeentelijk, provinciaal en landelijk beleid is gekoppeld aan dit vermogen omdat dit direct iets zegt over de belasting van het elektriciteitsnet vanwege de datacenters.

De energiegegevens van datacenters zijn niet openbaar omdat het gaat om bedrijfsgevoelige informatie. De RVO en de Omgevingsdienst controleren deze gegevens. Het energiegebruik kan sterk verschillen: in warme zomers moet er veel meer gekoeld worden dan in koude winters. De grens wordt bepaald door het aansluitvermogen, wat inhoudt dat een datacenter niet meer van het net kan afnemen. In de praktijk blijft een datacenter daar altijd onder. Om een idee te geven: grote datacenters en hyperscales gebruiken gemiddeld al snel 40 MW continu vermogen of meer. Een standaard gezin van 4 personen in Nederland verbruikt volgens het NIBUD zo’n 3.510 kWh per jaar. Zo’n datacenter gebruikt dus bijna net zoveel elektriciteit als bijna 100.000 gemiddelde Nederlandse huishoudens.

Hyperscale datacenters mogen zich volgens de rijksoverheid sinds 20 december 2023 in Noord-Holland alleen nog vestigen op Agriport A7 bij Middenmeer in de gemeente Hollands Kroon. De provincie Noord-Holland heeft de voorkeur dat andere type datacenters bij elkaar worden geplaatst (geclusterd) in de gemeenten Amsterdam, Haarlemmermeer en Hollands Kroon. In bijzondere gevallen kunnen de provincie en de betrokken gemeenten besluiten om hiervan af te wijken. Voor de drie hierboven genoemde gemeenten geldt dat zij de afgelopen periode nieuw beleid hebben vastgesteld. Dit beleid betekent dat nieuwe plannen voor datacenters die nog niet in de planning stonden, niet worden toegestaan of alleen onder zeer strikte voorwaarden.

Niet in aantallen datacenters, wel via de beperkingen die zijn vastgelegd in het landelijk, provinciaal en gemeentelijk beleid.

Dit hangt van de koeltechniek af. Er zijn datacenters die lucht- en compressiekoeling gebruiken en er zijn datacenters die lucht- en waterkoeling gebruiken. Als een datacenter koelwater uit een drinkwatergebied gebruikt moeten zij dit met het drinkwaterbedrijf afstemmen. De landelijke overheid wil het gebruik van drinkwater zoveel mogelijk beperken door gebruik te maken van verschillende koeltechnieken zoals de combinatie van luchtkoeling en ander water dan drinkwater. Nieuwere datacenters gebruiken daarom vaak bijvoorbeeld regenwater of industriewater.

Dat kan alleen als een datacenterplan niet voldoet aan de voorwaarden van het vestigingsbeleid van het bevoegd gezag zoals vastgelegd in het Omgevingsplan van de gemeente of de Omgevingsverordening van de provincie.

Ja. Grootverbruikers zoals datacenters leggen druk op het elektriciteitsnet. In de Datacenterstrategie, Omgevingsverordening van de provincie en de Omgevingsplannen van de gemeenten is vastgesteld waar welke datacenters mogen komen. Om het gewone net te ontlasten moeten grotere datacenters aansluiten op een eigen te bouwen inkoopstation. De netbeheerders Liander en Tennet bepalen welke contracten aansluitvermogen elektriciteit gesloten worden. Bij het verlenen van omgevingsvergunningen voor milieu en bouw controleert de Omgevingsdienst of het plan past binnen het omgevingsplan van de gemeente waar het initiatief zich wil vestigen. Als de gemeente het initiatief toestaat, kan de Omgevingsdienst dit niet tegenhouden. Wel sturen wij dan aan op het nemen van energiebesparende maatregelen, zoals het beperken van het energiegebruik.

Datacenters zijn verplicht hun systeem zo in te richten dat zij eenvoudig hun restwarmte aan een warmtebedrijf of rechtstreeks aan een eindgebruiker kunnen afstaan. Als die mogelijkheid zich voordoet moeten zij hun restwarmte daarvoor aanbieden.

De gemeente of provincie publiceert hierover op hun website. Alle gepubliceerde aanvragen en vergunningen vind je op Officielebekendmakingen.nl.

Wil je op de hoogte blijven van aanvragen en besluiten in jouw buurt? Meld je aan via de emailservice Berichten over uw buurtExterne link. Opent in een nieuw venster of tab. op www.overheid.nl.